Wat Zijn Gezonde Oliën & Vetten?

Vet maakt slank en is gezond, mits je gezonde oliën en vetten eet. Je lichaam gebruikt oliën en vetten namelijk als belangrijke bouwstoffen. Sommige oliën en vetten kun je echter beter vermijden, omdat ze je lichamelijke biochemie verstoren waardoor ze de aanmaak van nieuwe cellen vertragen, je immuunsysteem verzwakken en vetopslag bevorderen. Maar wat zijn nu precies (on)gezonde oliën en vetten? Waarop moet je letten tijdens de bereidingswijze van voedingsmiddelen? En hoe herken je ‘slechte’ oliën en vetten?

Gezonde oliën en vetten

Het eerste waar je op moet letten bij oliën en vetten is de bewerking. Alleen onbewerkte vetten zijn gezond en bevatten nog alle waardevolle stoffen die je lichaam nodig heeft. Kies daarom altijd koudgeperste en onbewerkte olie- en vetsoorten.

Een onbewerkte, koudgeperste olijfolie is bijvoorbeeld heel gezond, terwijl ‘olijfolie traditioneel’ of ‘olijfolie mild’ (twee soorten die sterk geraffineerd (=bewerkt) zijn) schadelijk kunnen zijn voor je gezondheid. De mate waarin een olie of vet bewerkt is, bepaald dus voor een groot deel of een olie gezond is of niet.

De volgende termen geven aan dat een olie onbewerkt is: extra vierge, extra virgin, koudgeperst en cold pressed.

Ongezonde oliën en vetten

Als er ‘geraffineerd’, ‘deels geraffineerd’, ‘ontgeurd’, ‘gehard’, ‘deels gehard’, ‘transvet’ of ‘gezuiverd’ op de verpakking staat is het beter om de olie niet te gebruiken. Door deze bewerkingsprocessen verandert de structuur van de olie waardoor je lichaam deze niet meer als voedingsstof, maar als gifstof herkent. Dit heeft gezondheidsklachten en opslag van overtollig vetweefsel (vooral in de vorm van buikvet) tot gevolg.

Welke olie is (on)gezond?

Kokosolie
Kokosolie kan je helpen bij het krijgen en behouden van een gezond, slank en fit lichaam, mits je de juiste soort kokosolie kiest. Sommige soorten kokosolie worden tijdens de persing met verschillende chemicaliën gemengd om de gewenste geur, kleur en smaak te krijgen. Dit is weliswaar goedkoper, maar ook ongezond, omdat hierdoor de structuur van de olie veranderd en er resten van deze chemicaliën in de olie achterblijven. Koop daarom altijd biologische kokosolie van eerste persing (extra virgin) en niet de ontgeurde variant. Alleen zo ben je zeker van de zuiverheid, puurheid en de vele gezondheidsvoordelen van kokosolie.

Lijnzaadolie
Lijnzaadolie wordt geperst uit lijnzaad en bevat veel omega-3 vetzuren in de vorm van ALA. Helaas zijn deze omega-3 vetzuren geen volwaardige vervanging voor dierlijke omega-3 vetzuren (uit bv. vette vis en grasgevoerd vlees). Het ALA uit lijnzaadolie moet je lichaam namelijk eerst omzetten EPA en DHA. Dit lichaamsproces is erg inefficiënt waardoor de gezondheidsvoordelen van omega-3 vetzuren uit lijnzaad relatief klein zijn. Desalniettemin is lijnzaadolie een lekker en gezonde keuze als bestanddeel van bijvoorbeeld een dressing, bv. in plaats van olijfolie. Let er wel op dat je lijnzaadolie nooit verhit en alleen kiest voor de koudgeperste, liefst biologische variant.

Koolzaadolie (canolaolie)
Koolzaadolie is afkomstig uit (vaak genetische gemodificeerde) zaden van koolzaad en wordt altijd geraffineerd en gehydrogeneerd. Hierdoor verandert de moleculaire structuur en ontstaan schadelijke stoffen zoals transvet. Transvetten zijn heel schadelijk voor je gezondheid en de oorzaak van veel ernstige ziektes waaronder hart- en vaatziekten. Vermijd daarom alle soorten oliën die (deels) bestaan uit koolzaadolie (canolaolie) zoals wokolie, roerbakolie en slaolie, (dieet)margarine en halvarine uit kuipjes en wikkels,  vloeibare of vaste bak- en braadproducten en frituurolie of -vet.

Palmolie
De oranjekleurige, natuurlijke en onbewerkte palmolie is een gezonde olie en is erg geschikt om in te bakken en braden. De meeste palmolie is echter sterk geraffineerd en dus heel ongezond. Daarnaast wordt bij de productie van palmolie het milieu zwaar belast en worden de boeren op de plantages vaak onderbetaald en onderdrukt. Let op: geraffineerde palmolie vind je in bijna alle soorten (dieet)margarine en halvarine uit kuipjes en wikkels,  bak- en braadproducten en frituurolie of -vet, maar ook in koekjes, zoutjes en pakjes en zakjes.

Zonnebloemolie
Zonnebloemolie is – in tegenstelling tot wat vaak wordt gedacht – niet goed voor je gezondheid, omdat deze olie sterk wordt bewerkt en geraffineerd. Probeer zonnebloemolie daarom echt te vermijden. Let op: vaak zijn wokolie, roerbakolie, slaolie en frituurolie deels of geheel op basis van zonnebloemolie.

Sojaolie
Sojaolie wordt gewonnen uit (vaak genetische gemodificeerde) sojabonen waarbij de olie tijdens de productie wordt gehydrogeneerd. Hierdoor ontstaan schadelijke transvetten. Sojaolie komt voor in veel bewerkt voedsel. Lees dus goed de etiketten en vermijd producten op basis van of met sojaolie.

Sesamolie
Sesamolie kan een gezonde olie zijn, mits deze niet bewerkt (dus koudgeperst en ongeraffineerd) en van biologische oorsprong is. Ook moet de olie in een donkere fles zitten die geen of weinig zonlicht doorlaat. Bewaar sesamolie bij voorkeur gekoeld.

Walnootolie
Ook walnootolie kan een gezonde keuze zijn, mits deze onbewerkt (dus koudgeperst en ongeraffineerd) is. Net zoals sesamolie moet ook deze olie in een donkere fles zitten die geen of weinig zonlicht doorlaat en in de koelkast worden bewaard.

Hennepzaadolie
In biologische en koudgeperste vorm is hennepzaadolie een gezonde olie die je uitsluitend onverhit dient te gebruiken. Hennepzaadolie smaakt heerlijk over een salade of in een smoothie en bevat de ideale verhouding tussen omega-3 en omega-6 vetzuren.

Olijfolie
Olijfolie is een gezonde olie, mits je de extra virgin (koudgeperste) variant kiest. Gebruik de olie bij voorkeur koud. Licht verhitten om te stoven kan ook, maar gebruik olijfolie niet om in te frituren of om te bakken op hoge temperaturen.

Maïsolie
Maïsolie wordt gewonnen uit (vaak genetische gemodificeerde) maïs en tijdens het productieproces wordt de olie altijd bewerkt en gehydrogeneerd, hetgeen schadelijk is voor je gezondheid. Lees dus goed de etiketten en vermijd producten op basis van of met maïsolie (o.a. wokolie, roerbakolie en slaolie).

Frituurolie
Bestaat uit een of meerdere van de volgende oliesoorten: maïsolie, sojaolie, zonnebloemolie, koolzaadolie, lijnzaadolie, etc. en is altijd geraffineerd en gehydrogeneerd. Dit is schadelijk voor je gezondheid en stimuleert vetophopingen in je lichaam, vooral rond de buik.

Gezonde en ongezonde vetten

Naast oliën zijn er ook diverse vetten verkrijgbaar waarvan je sommige het beste kunt vermijden en andere juist heel gezond zijn.

Roomboter
Echte roomboter, liefst van grasgevoerde koeien of biologische roomboter, is gezond en toepasbaar voor koken, bakken en braden. In tegenstelling tot wat vaak wordt gedacht, zijn de verzadigde vetten uit roomboter niet slecht voor je. In tegendeel; ze dragen bij aan een gezonde celvernieuwing.

Margarine
Dit product bestaat uit geraffineerde en bewerkte oliën (zoals maïsolie, zonnebloemolie, sojaolie, koolzaadolie, lijnzaadolie, etc.) die ontstekingsbevorderend en hormoonverstorend zijn en overgewicht in de hand werken. Daarnaast bevat margarine ook transvetten en tal van chemische toevoegingen zoals conserveermiddelen en kunstmatige kleur- en smaakstoffen. Vermijden dus!

Halvarine
Zie margarine. Halvarine bestaat uit margarine met water en emulgatoren (bindmiddelen) en is schadelijk voor je gezondheid.

Bak- en braadproducten
Ook hiervoor geldt: niet gebruiken, om dezelfde reden als margarine en halvarine.

Frituurvet
Ook hiervoor geldt: niet gebruiken, om dezelfde reden als margarine en halvarine.

Welke oliën en vetten voor welke bereiding?

Het gebruik van gezonde oliën en vetten kan een echte boost opleveren voor je gezondheid. Gebruik voor bakken en braden het liefste extra virgin kokosolie (niet de ontgeurde variant!), echte roomboter of ghee (geklaarde roomboter). Voor koud gebruik in salades kun je het beste extra virgin olijfolie nemen. Wil je een keertje frituren? Kies dan voor extra virgin kokosolie (niet de ontgeurde variant!).

Tips voor tijdens het boodschappen doen

Lees bij aankoop altijd van oliën en vetten of vet bevattende voedingsmiddelen altijd zorgvuldig de etiketten. Bevat het product ‘geharde plantaardige vetten’, ‘deels geharde plantaardige vetten’, ‘gehydrogeneerd vet’, ‘geraffineerde olie’ of ‘deels geraffineerde olie’ dan kun je het beter niet kopen. Let bij het kopen van olie erop dat er altijd aangeduid staat waarvan de olie gemaakt is (bv. olijfolie) en dat het om een olie van koude en eerste persing gaat (bv. door de aanduiding extra virgin). Koop tot slot bij voorkeur oliën in (donkere) glazen flessen i.p.v. plastic flessen, omdat er vanuit de plastic verpakking schadelijke stoffen in de olie terecht kunnen komen (waaronder xeno-oestrogenen). Deze stoffen kunnen negatieve gezondheidseffecten veroorzaken waaronder het verstoren van je hormoonbalans.

Hulp nodig?

Heb je online voedingsadvies nodig bij het maken van gezonde keuzes tijdens het boodschappen doen of wil je weten of de oliën en vetten die jij momenteel gebruikt gezond of ongezond zijn?


Search
Generic filters
Exact matches only
Filter by Custom Post Type

Probeer deze eens: DetoxeCursussenInterstitiele CystitisPijnlijke blaasLeefstijlcoachVitaliteitOvergangsklachtenObstipatieHolistisch

Komijn geeft smaak en geneest!
Aantal keer gelezen 29.933
Komijn. De nootachtige, verwarmende maak maakt dit specerij geliefd in vele keukens. Maar waar komt komijn vandaan? Wat zijn de toepassingen? En welke...
Suiker; bruine suiker gezonder dan witte?
Aantal keer gelezen 31.856
Suiker...witte, ruwe, bruine en rietsuiker. Waarin verschillen ze? Welke soort is gezonder? De bruin gekleurde soorten ogen natuurlijker door hun donk...
Waarom Diëten Niet Werken
Aantal keer gelezen 1.749
Wil jij gezond afvallen, een platte buik, buikvet verbranden, meer spiermassa, meer kracht en uithoudingsvermogen en een gladde stralende huid? En wil...
Lactose-intolerantie
Aantal keer gelezen 5.208
Lactose-intolerantie. Wat is lactose-intolerantie? Wat zijn de klachten? Welke vormen van lactose-intolerantie zijn er? Welke voedingsmiddelen bevatte...


Melissa Albers
Author: Melissa Albers
Een gezond, slank en fit lichaam binnen handbereik door persoonlijke coaching en praktische adviezen op maat. Als diëtist, natuurvoedingskundige & Food Coach begeleid ik jou bij veranderingen in je voedingspatroon en leefstijl.

4 reacties

  • geke

    sommige informatie bv over soja olie is wel erg kort door de bocht en gedateerd
    bekijk eens wat recente artikelen op wikipedia bv over trans vetten en gezonde olien.
    doordat wij door allerlei voedsel intoleranties glutenvrij,lactosevrij,,notenvrij,vega etc koken, spenderen we vele uren
    op internet met het vergaren van informatie.
    helaas treffen we maar al te vaak halve waarheden aan.

    • Melissa Albers
      Melissa Albers

      Beste Geke, alle informatie die je kunt lezen op voedingsdomein is recent en door meerdere wetenschappelijke onderzoeken onderbouwd. Hierdoor zul je op deze site geen halve waarheden aantreffen. Juist omdat er veel onzin over voeding wordt geschreven streef ik ernaar om duidelijke en betrouwbare informatie te verstrekken.

  • Elise

    Ik mis de arachide olie in dit rijtje!

Geef een reactie